İçindekiler
Gönenli Tevfik Gönenli Kel Recep Sebeplili Koç Mehmet Sebeplili Hüseyin Gönenli Çengel Abdullah Gönenli Hamdi Acar Kara Hüseyin (İnanç) Gönenli Yaman (İnanç) Yaşar Temel Kaynaklar:
Gönenli Tevfik Ali Ahmet Çapraz, Büyük Yaşar’ın yaptığı bir güreşi: Sarıyer’e bağlı Zekeriya Köyü’ndeki güreşte Büyük Yaşar ile Gönenli Tevfik Pehlivan güreşe tutuşmuşlar, biz de onları seyre dalmıştık. Bu sırada Büyük Yaşar 3. Derecede verem idi. Çok zayıflamış adeta küçülmüştü. Mecalsiz yorgun güreşiyordu. Tevfik de ne de olsa çekingen güreşiyordu. Büyük Yaşar bunun üzerine yere yattı. Tevfik de hemen sarmayı vurdu. Büyük Yaşar sarmadaki ayağını hemen kaldırıp kuvvetle silker silkmez Tevfik armut gibi düşüverdi. O zaman Yaşar sarma ve arkadan bir kurt kapanı taktı, Tevfik’i sırt üstü çevirdi. Böylece başa kaldı. Büyük Yaşar 1903te öldü, Büyük Mandıra Mezarlığı’na gömüldü. [1] Kurtdereli, Frenk güreşi de denilen Grekoromen güreşinde başarılı olamadı. O bu sitili hem sevmez hem de beceremezdi. Ama önce Ethem’i yendi. Sonra Tevfik’i de yendi. 3. Rakibi Neşet ile güreşirken ayağı burkulduğu için güreşten çekildi.[2] Yurtdışı Güreşleri Gönenli Kel Recep
Yurtiçi Güreşleri Profesör Desbbonet Rus Pehlivanı Hacknschmidt için: “1877 doğumlu, spor sayesinde kuvvetle şekil güzelliğini birleştirerek, olağanüstü bir atlet. Karajoveski’nin gözetiminde yetiştirilmiştir. Yemeklerini bile hep doktorun gözetiminde yerdi. Boyu 1.74m, 99kg, göğüs çevresi 1.27m, boyun 47cm. 21 yaşındayken 1898de Rus amatör şampiyonu Schmelling’i yenince artık zaferden zafere koştu. Vatandaşları ona, “Rus aslanı” dediler. Kazak Padubny için: “Rus pehlivanlarının en kuvvetlisi” Petesburg şampiyonluk yarışmalarının baş ödülünü kazandı. Hiçbir rakibi onunla güreşmeye cesaret edemedi. 1877 doğumlu olup, boy 1,85m 112kgdır. Doktor Behçet Vehbi Bey: Her iki Rus pehlivanını çok iyi tanıyor. Hacknschimidt, Padupny’ye oranla daha küçük olduğundan Kurtdereli’nin gözü onu hiç tutmamış ve: -“Bu ayaklarımın arasından kaçıverir” der. Hackschimidt entelektüel birisi olduğundan doktorla çok iyi dostluk yapmış. Padubny ise kaba birisi olduğu için kimseyle görüşmez, ancak rahatsızlanınca muayene olduğu doktor ile sıkı dost olur. Kurtdereli, Padubny daha iri yapılı olduğundan: -“Eh insan bununla güreşirken karşısında bir pehlivan olduğunu anlayabilir” der. Fakat Henkler sirki direktörünün Kurtdereli adına 5000 İngiliz lirası -ortaya- koymasına rağmen koruyucusu olan grandükten emir aldığını bahane ederek Rusya’ya kaçar. Padubny hem güçlü, hem iyi güreşirmiş. Herkesi uzatmadan yeniyor. Kendisine en uzun dayanan Gönenli Kel Recep olmuş. Padubny’den daha az cüsseli olmasına rağmen 45dk dayanmış. Kurtdereli ise Padubny’i 5 dakikada yeniyor. [3]
Koç Mehmet: Bulgaristan’ın Razgrad kasabasının Çukur köyünde 1876da dünyaya geldi. Yağlı güreşte ancak başaltına güreşebilen bir pehlivan olmasına rağmen Avrupa’da büyük bir şöhret ve sevgi kazandı.[4] Kurtdereli’nin iki çırağı vardır. Bunlar: Gönen Sebepliden Hüseyin ve aynı köyden Koç Mehmet’tir.[5] Türkiye Güreşleri
Nurullah kendisini güreşten gösteriye yönelten yoldan sıyrılamazken 1903 de Paris’te düzenlenen 5. Dünya Şampiyonasına üç yeni değerli pehlivan Koç Mehmet, Neşat ve Koca Hasan katılıyordu. Koç Mehmet’i Fransızlar iyi tanıyordu. Neşat ABDye kadar giderek ününe ün katmıştı. Koca Hasan da 1903 te İstanbul’da yapılan güreşlerde ünlenmişti.
Fransa’nın 20. Yüzyılın başındaki ünlü spor Gazetesi Velo, 16 Ocak 1903 sayılı ekinde “Türkiye Güreş Şampiyonasının sonuçlarını ikinci sayfamızda okuyunuz” diye bir ek veriyordu. Türk spor tarihi bakımından son derece önem taşıyan ve İstanbul 10 Ocak tarihini taşıyan be haber:
“Türkiye Serbest ve Grekoromen Şampiyonaları sone erdi ve çok büyük ilgi gördü. Safvet Tiyatrosunda yapılan güreşler tam 23 gün devam etti. Sultandan izin alındıktan sonra, polisin yapılmasını kabul ettiği ve aldığı tedbirler sayesinde olaysız geçen karşılaşmalar da Grekoromen (Fransız güreşi) için gazetemizin ortaya koyduğu şartlar kabul edilmişti. Şampiyonaların iki galibi Kurtdereli ve Koca Hasan oldu.
Alaturka Güreş Turnuvasında iki ödül vardı.
1. Tur
Kurtdereli İsmail’i
Neşat Çerkezi
Koç Mehmet Hasan’ı
Ethem Nuri’yi
Mestan Pomak’ı
Deli Murat Avesto’yu
Kamber Şevekt’i
Adalı Zenci Sait’i
Hoca Hasan Hüsmen 2
Hergeleci Hüsmen 1
Molla Çakır’ı,
Talip Uzun’u
K. Yusuf Memo’yu
Tevfik Bogos’u
Sarı Ahmet Suphi’yi yendiler
2. Tur:
Kurtdereli Deli Murat’ı
Madaralı Ethem’i
Hergeleci Mestan’ı
Koç Mehmet Tevfik’i yendi.
Koca Hasan Adalı’yı (27. Dakikada)
Neşat Kamber’i
Talip Sarı Ahmet’i
Küçük Yusuf Molla’yı yendiler.
3. Tur:
Kurtdereli Talip’i
Madaralı neşat’ı
Koca Hasan Küçük Yusuf’u
Hergeleci Koç Mehmet’i yendi.
Koca Hasan Küçük Yusuf’u
4. Tur:
Kurtdereli 2 saat 11 dakikada 2. seansta yendi.
Koca Hasan Hergeleciyi 16 dakikada yendi.
5. Tur:
Kurtdereli Koca Hasan’ı 5 saat 1 dakikada yendi. Kurtdereli dört gece devam eden bu güreşi son derece güç bir şekilde ve çift kazkanadı ile kazandı.[6]
-“Demek Gulam’ı yeneceğinize eminsiniz?
-“Eminim. Ümidim çok. Ancak Gulam da iyi bir pehlivan. Resmini aşağıda gördüm. Fakat kendisinden korkulacak birisi değil. O kuvvetliyse ben de Adalı, Kara Ahmet, Katrancı Mehmet gibi çok meşhur pehlivanları yendim. Beni yenmiş bir pehlivan varsa o da Koca Yusuf’tur” der.
-“Bu arada idman yapıyor musunuz?
-“Her gün 5-10 pehlivan ile güreşiyorum. Bu kadarı bana yeter diyorum. Gulam Rüstem bu güne kadar hiç yenilmemiştir. Fakat güreşeceğimiz günün akşamı bu konuda artık övünemeyecektir.
Kurtdereli Hint Kaplanı Gulam ile güreşi öncesi idman konusunda:
İsmail Habib Sevük’ün yazdığına göre Cemal Yavuz’a:
-“Cemal Bey gidiyorum ama idmansızım, idmansız” demiş. Cemal Bey,
-“Hint Kaplanı’na karşı nasıl idmansız gidersin, mutlaka idman yap” dedim. Kurtdereli de göğsüne bir yumruk vurarak:
-“İstemez miyim? Fakat kiminle idman yapayım? Hâlbuki Koç Mehmet gibi, Sebeplili Hüseyin gibi pehlivanlarla idman yapmaya kalksam adamcağızlar birkaç hafta rahatsız oluyor. Artık idman için kimseye yüzüm kalmadı” demiş.
Kurtdereli, Avrupa’ya gittiği zaman para ile tutulan pehlivanlarla plazanın jimnastik hanesinde idman yaparmış. [7] Koç Mehmet, Yalova’da iki ağanın düğün münasebetiyle düzenlediği ve Hakem İrfan Dergin’inde güreştiği meydanda soyundu. Koç Mehmet ve arkadaşları Anadolu’da üç ay güreş kovaladıktan sonra Yalova’daki bu çayırı, yaptıkları idmanla kullandıkları yağ yüzünden vıcık, vıcık hale getirmişlerdir. Bu çayırda veznedar Cemal ile güreşmiş ve onu tek diz dirseğe getirerek diz altı budamasıyla yenmiştir.[8] Kızılcıklı Mahmut Pehlivan 1901 de Madaralı Ahmet ile yaptığı güreşten sonra babasının da iznini alarak Türkiye’ye geldi o bunu konuda: -“… Tam 20 yaşında bir gün kıspetimi torbaya koyarak akrabalarımla kucaklaştım. O yıllarda büyük pehlivanların toplandıkları İstanbul’a doğru –Bulgaristan’ın Silistre iline bağlı kızılcık- köyümden uzaklaştım…” der. Mahmut, Türkiye’ye yalnız görgü ve bilgisini arttırmak için gelmiyordu. Bir amacı da 1877-1878 Osmanlı Rus (93 harbi) savaşında Türkiye’ye göç ederek Balıkesir Gönen Buğdaylı Köyüne yerleşen ve hiç görmediği teyzesini bulup tanışmaktı. Önce İstanbul’a geldi. 1 Ocak 1925te Sait Çelebi’ye anlattığına göre:
“Nakkaşlı Eyüp, Kara Mustafa, Kara Emin, Sebeplili Hüseyin, Koç Mehmet, Madaralı Ahmet, Paçacı İsmail, Ali Ahmet, Koç Ahmet, Adapazarlı Mustafa, Kepsutlu Çakır, Pangal Recep, Kamber, Yeşilovalı Mustafa, Şakir… Birçok pehlivan ile güreş yaptım” der.[9] 3 Kasım 1905te Gemlik Umurbey’de Koç Mehmet Erdekli Ali Ahmet Çapraz ile başa çıktılar ama yenişemediler.[10] 11.10.1907 Cuma günü yine Bursa Atıcılar alanında yapılan güreşte: Koç Mehmet, Armutköylü Toygar Mehmet Pehlivanı 10 dakikada pes ettirerek yendi. Sebepli’li Hüseyin Yusuf adlı bir pehlivanı yendi. Sebepli’li Hüseyin ve Koç Mehmet aynı köylü oldukları için yarım saat gösteri güreşi yaptılar 13 lira olan ödül ikisi arasında paylaştırıldı. Kurtdereli soyunup meydana çıktı ama rakip çıkmayınca önce Yenişehirli Arap, daha sonra da Sebepli’li Hüseyin ile antreman yaptı.[11] Bir Pehlivana Karşı Dört Pehlivan Gemlik’in Umurbey köyündeki ileri gelen Ağalardan Hamamcının önemli bir düğünü var. Şatafatlı bir güreş olacak. Bu güreşe, Kızılcıklı Mahmut, Koç Mehmet, Sebeplili Hüseyin, Çorlulu Kara Mustafa, Paçacı İsmail, Helvacı Halil başa güreşen pehlivanlardır. Kurtdereli bunlardan 4 pehlivanla bu düğünden bir hafta önce bir idman yapar. Tek, tek kimseyle idman yapamadığı için 4 pehlivana diyor ki;
-“Ben ellerimi ve dizlerimi dayayarak yere yatayım. Dördünüz 4 taraftan sımsıkı üzerime çullanın, Bakalım kalkabilecek miyim? Kurtdereli’nin üstünler üstünü olduğunu hepsi kabul ediyor ama artık 4 kişiye birden de meydan okunur mu? Bir insan dev de olsa, her birinin kendine göre ünü olan, 4 pehlivanla başa çıkamaz. Böyle bir şey güreş hayatında görülmüş değil. Bizim 4 pehlivan Kurtdereli’nin teklifini biraz da haysiyet meselesi yapıyorlar. Onu aralarında ne şekilde yakalayacakları hakkında bir plan tasarladılar. Her biri Kurtdereli’ye en güvendiği onunla yakalayacak. Olay Bandırma’nın Erikli köyünde geçer.
Teke karşı bu dörtlü güreşte en öneml

Yorum yapın