Mehmet Akif’in Hutbesi: 12 Şubat1336-21Cemaziyel 1338-1922)                                                              Not: (Bazı şiir ve ayetler de tarafımdan yazılmıştır.)                                                                                    Mehmet Akif, hutbesine mu’tad ayet ve dua okunmasından sonra 1334/1918de yazdığı Safahat’ın Gölgeler bölümünde yer alan “ALINLAR TERLEMELİ” şiiri ile başlıyor.                                                                                                                                                                                                                                                                    Cihan alt üst olurken, seyre baktın öyle durdun da,                                                                                         Bu gün bir serseri, bir derbedersin kendi yurdunda;                                                                                       Hayat elbette hakkın, lâkin ettir haykırıp ihkaak (a)                                                                                     Sağırdır kubbeler, bir ses duyar; dâva-yı istihkak.(b)                                                                                       Bu milyarlarca, dâvâdan ki inler dağlar enginler;                                                                                                              Oturmuş, ağlayan âvâre bir mazlumu kim dinler?                                                                                            Emeklerken bir sabî tavriyle, topraklarda sen hâlâ,                                                                                          Beşer doğrulmuş, etmiş bir de baktın, cevvi istîlâ!                                                                                        Yanar dağlar uçurmuş, gezdirir beyninde dünyanın;                                                                                      Cehennemler batırmış, yüzdürür kalbinde deryanın;                                                                                      Eşer âmâkı, izler keşfeder edvar-ı hilkatten;                                                                                                      Düşer afakı, bir şeyler sezer esrar-ı kudretten,                                                                                                 Zemin mahkûmu olmuştur, zaman mahkûmu olmakta;                                                                                              O, heyhat, istiyor hâkim kesilmek bu’d-u mutlaka!                                                                                             Tabiat bin çelik bâzûya sahipken, cılız bir kol,                                                                                                Ne kaahir saltanat sürmekte, gelmekte, gel bir bak da, hayran ol!                                                          Hayır, bir kol değil binlerce, milyonlarca kollardır.                                                                                           Ya-ahenk olmuş, işler, çünkü birleşmekte muztardır;                                                                                     Bu gün ferdi mesainin nedir mahsulü? Hep hursan;                                                                                                                                                                                                                                                              Birer beyhûde yaştır damlayan tek, tek alınlardan!                                                                                         Cihan artık değişmiş, infardın var mı imkanı,                                                                                      Göçüp mâmûrelerden boylasan hattâ beyâbânı?                                                                                           Yaşanmaz böyle tek, tek devr-i hâzır: devr-i cem’iyet                                                                    Gebermek istemezsen, yoksa izmihlâl için niyet,                                                                                                              “Şu vahdet târûmar olsun!” deyip saldırma İslam’a                                                                         Uzaklaşsan da îmandan, cemâtten uzaklaşma!                                                                                                 İşit, bir hükm-ü kat’i var ki istînâfa yok meydan:                                                                               “Cemâtten uzaklaşmak, uzaklaşmaktır Allah’tan.”                                                                                         Nedir iman kadar yükselterek bir alçak ilhâdı,                                                                                    Perişan eylemek zâten perîşan olmuş âhâdı.                                                                                                      Nasıl yekpâre milletler var etrâfında bir seyret!                                                                                               Nasıl tevhid-i âhenk eyliyorlar, ibret al ibret!                                                                                                                Gebermek istiyorsan başka! Lakin korkarım yandın;                                                                                 Ya sen mahkûm iken, sağlık, ölüm hakkın mıdır sandın?                                                                                                                                                                                                                                                                            Zimâmın hangi ellerdeyse, artık, onlarınsın sen;(c)                                                                                          Behîmî (1)bir tahammül, varlığından hisse istersen!                                                                                      Ezilmek, inlemek, yanmak, sürünmek var ki adettir;                                                                                              Ölüm dünyâda mahkûmîne en son saâdettir,                                                                                                                                                                                                                                                                                 Desen bir kere “İnsanım” Kanan kim? Hem niçin kansın?                                                                              Hayır, hürriyetin, hakkın mâsun oldukça insansın.                                                                                        Bu hürriyet, bu hak, bizden bugün âheng-i sa’ay ister;                                                                                          Nedir üç dört alın? Bir yurdun alnından boşansın ter.                                                                                                                                                                                                                                                                                                 a)İhak:Hak ettirmek, yaşatmak.                                                                                                                              b)Dâvâ-yı hak: Kazanılmış hak                                                                                                                                   c)Zimam: Yular, dizgin

                1)Behîmî. Hayvan                                                                                                                                                                                          Safahat [1]                                                                                                            

                Şiire dünyanın kuvvetten, zordan anladığına işaretle giriliyor. Buna göre sağır gökkubbe yalnızca davâ-yı isthkaktan anlar. Yoksa mazlum olmak dünyayı ilgilendirmez. Çünkü biz, çocuk tavrıyla emeklerken başkaları gökyüzünü istila etmiştir. Yanardağlara benzeyen uçaklarla göklere, deniz altılarla denizlere hükmetmektedir. Yeri eşmekle oradan yaradılışın evrelerini öğrenmekte, ufukları deşerek Allah’ın kudret ve esrârını kavramağa çalışmaktadır. Ve artık insanoğlu toprağı, zamanı hükmü altına aldığı gibi, bundan sonraki hakimiyeti için sınır tanımak istemektedir.                İnsanoğlu tabiatın zorluklarını, cılız bir kolla, hayır, hayır birleşerek binlerce, milyonlarca kollarla alt etmesini bilmiştir. Artık tek başına çalışmak işe yaramamakta, fakat birlik her zorluğu yenmektedir. Artık çöllerde bile yaşamak mümkün değildir. Devir tek değil ortaklaşa yaşama zamanıdır, yani “Devr-i Cem’iyet”tir.                                                                                                                                             Birlik yok olsun diyerek İlam’a saldırmak, yok olmaya niyet etmek demektir. En önemli şey, hatta imandan uzaklaşılsa bile cemiyetten uzaklaşılmaması hadisesidir, Çünkü inkârı mümkün olmayan kesin hüküm, cemaatan uzaklaşmanın, Allah’tan uzaklaşmak olduğudur. Yoksa inançsızlığı iman derecesine yükseltmek, zaten perişan olan insanı daha perişan etmekten başka işe yaramaz. Millet olarak, etrafımıza bakmasını bilsek, tek vücut olmuş milletlerle çevrili olduğumuzu görürüz. Onların bu ahenkli, uyumlu birliğinin bize ibret vermesi gerekmez mi?                                                                  Ancak ölmeye karar verdiysen bunu yapmazsın; ama hür olmayanın, mahkûm olanın, sağlık gibi, ölmeğe de hakkı yoktur. “Şerefsiz yaşamaktansa ölmek daha iyidir.”)Yuların, ipin, dizginin kimin elinde ise onun malı sayılırsın.             Ziya Paşa                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        ”Muini zalimin erbabı deanettir.                                                                                                                            Köpektir zevk alan sayyad-ı insafa hizmetten”der.                                                                                                                                                                                                                                                                       Bu hal belki hayvanlığa tahammül etmek gibidir. Mahkûmlar için ölüm kurtuluştur ama buna bile fırsat vermezler, onu ezer, inletir, yakar süründürürler. Öyle üç dört mahkûmun “İnsanım” demesine hiç kimse aldırmaz. Çünkü insan, ancak hürriyeti ve hakları saklı ise insandır. Bu gün bu hürriyet, bu hak bizden uyumlu bir çalışma istemektedir. Öyle üç dört alın terlemesi yetmez, bütün ülkenin alnından ter boşalmalıdır.                                                                                                                               Mehmet Akif şiirin okunmasından sonra, şiirin geniş bir tahliline başlıyor. Buna göre başımıza gelen felaketlerin sebebi din işlerin de olduğu kadar, dünya işlerinde de ilgisizliğimizdir.                                     Hayat herkesin hakkıdır ama kuvvetli olmayanın, hakkını alabilmesi, sesini duyurabilmesi mümkün değildir. Ağlamakla insaniyet, medeniyet duygularına sığınmakla hüsrana uğranılmaktan kurtulamayız. Akif burada Müslümanlarla batıyı mukayese edip, Müslümanları batıya kıyasla yürüyemeyen çocuklara benzetiyor. Biz Bandırma’dan İstanbul’a düzenli vapur çalıştıramazken adamlar Okyanusu denizaltılarla aylında geçiyorlar. Nevyork’tan dalıp Hamburg’tan çıkıyorlar. Oysa bu bizim vapurların bir aylık yoludur. Biz yürüyemezken adamlar Berlin’den uçup Trabzon’a konuyorlar. Batı bin çelik pazulu tabiatı binlerce kol olup birleşerek hükmü altına almıştır. Birleşmeyenin altını saran tehlikelere karşı koyma şansı yoktur. Yani bir araya gelip kuvvetlenmek mecburiyettir.(Ama kiminle ve niçin?                                                                                                                                             Akif’e göre derdin başı kuvvetlenmektir. Yani gün şirketler, cemiyetler, milletler ve devletler tarafından bir araya gelme günüdür. Maddi ve manevi her türlü şey ferdi çelışma ile değil toplu çalışma ile sonuç veriyor. “Bir elin nesi var, iki elin sesi var.” Fabrikalar, vapurlar, demiryolları, limanlar hastaneler, camiler, mektepler, ticaret, dini, ve vatanı savunan toplar, tüfekler, cephaneler hep toplu çalışmanın ürünleri sonuçlarıdır.                                                                                                                 Ferdi değil, cemaat halinde yaşamağa alışmalı, bunu başarmalıyız. Küçük sebeplerle birbirimize küsmemeli, yabancıların yüzyıllardır aramıza sokmaya çalıştığı ayrılıkçı düşüncelere kanmamalıyız. Ancak geçmişe saplanıp kalmak da doğru değildir. Geçmiş ders almak için hatırlanmalıdır.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                  “Tarih tekerrürdür derler,                                                                                                                                         İbret alınsaydı tarih hiç tekerrür eder miydi?”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                               Mehmet Akif Ersoy                                                                                                                                                                                                                                                     Müslümanlar, cemaat arasında nifak,(uyumsuzluk) şikak,(uyuşmazlık) dargınlık, küskünlük, ayrılık, gayrılık sebebi olacak en ufak şeyden sakınmalıdırlar. Ancak yaşamak istemiyorsan o başka. Fakat bu defa da sana yaşama fırsatı vermezler. Hayat hakkını kaybettiğin gün mahkûmsun demektir ki mahkûm edenler sana hayvan muamelesi yaparlar. Çalıştırıp menfaatlerine kullanırlar. Dünyada mahkûm milletlere nasıl davrandıkları ortadadır. Afrika’ya İncil’le gittiler. İncil’i verdiler. Topraklarını, hürriyetlerini aldılar. Toprağı, hürriyeti olmayan İncil’i ne yapsın?[2]                                              Müslümanların bu hale düşmesinin asıl sebebi analarımızın, babalarımızın, siyasilerimizin, ediplerimizin, şairlerimizin, muharrirlerimizin(yazar)bize istikbal için ümit verici şeyler olmamalarıdır. Biz hep çocuklarımıza: (Eller aya, biz yaya!)                                                                                                              “Biz adam olmayız, biz yaşayamayız. Avrupalı ilerlemiş, yarın bu günden kötü olacak Teraneleri ile uyuşturduk. Hâlbuki Mehmet Akif Ersoy:

                               “Almalıyız garbın ilmini, sanatını                                                                                                                              Söyletmeliyiz asrın idrakine İslamı” der.                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     “Çocuklar, siz de geceli gündüzlü çalışınız ki:                                                                                                                                                                                                                                                                                                  “Çalış çoban çalış kurtar öz yurdu,