BAÜN akademisyenlerinden Prof. Dr. Suat Kara, Dr. Öğr. Üyesi Mohammed Alnour, University of Lefke ve Applied Science Private University akademisyenlerinden Md. Emran Hossain, The University of Lahore akademisyenlerinden Shamsa Kanwal ve Deemed University akademisyenlerinden Sana Fatima tarafından yürütülen “Socioeconomic Development in Africa" (Afrika'da Sürdürülebilir Sosyoekonomik Kalkınma Yolunda Kurumsal Kalitenin Mekansal Yayılma Etkisi)” başlıklı çalışma, uluslararası dergi sıralamasının en üst dilimi olan SSCI Q1 ölçeğindeki “Sustainable Development” dergisinde yayımlandı. 

Prof. Dr. Suat Kara: “Güçlü Kurumlar Komşu Ülkeleri de Etkiliyor”

2012-2022 döneminde 42 Afrika ülkesini kapsayan ve kurumsal kalitenin (şeffaflık, hukukun üstünlüğü ve siyasi istikrar) yaşam beklentisi ile ortalama eğitim yılı üzerindeki doğrudan ve mekansal yayılma etkilerinin incelendiği çalışma hakkında bilgi veren Prof. Dr. Suat Kara, araştırmada Mekansal Durbin Modeli (SDM), Mekansal Otoregresif Model (SAR) ve Mekansal Hata Modeli (SEM) olmak üzere mekansal panel ekonometrik modellerin kullanıldığını ifade etti. Analizlerde kişi başına düşen GSYİH ve nüfus artışının kontrol değişkeni olarak ele alındığını, sürdürülebilirlik performansının ise Sürdürülebilir Kalkınma Endeksi (SDI) kapsamında yer alan yaşam beklentisi ve ortalama eğitim yılı verileriyle ölçüldüğünü belirtti.

Elde edilen bulguların her iki göstergede de anlamlı pozitif mekansal otokorelasyona işaret ettiğini vurgulayan Kara, Moran’s I katsayısının yaşam beklentisi için 0.536, eğitim için ise 0.469 olarak hesaplandığını aktardı. Yaşam beklentisi açısından özellikle hukukun üstünlüğünün güçlü pozitif doğrudan ve yayılma etkileri ortaya koyduğunu dile getiren Kara, bu etkinin bölgesel GSYİH ve nüfus dinamikleriyle daha da güçlendiğini ifade etti. Bu durumun, bir ülkedeki yönetişim kalitesindeki iyileşmelerin sınır ötesi iş birliği ve politika yayılımı yoluyla komşu ülkelerin sağlık göstergelerine de olumlu yansıdığını gösterdiğini kaydetti.

Eğitim kazanımı açısından ise anlamlı bir mekansal yayılma etkisinin tespit edilmediğini belirten Kara, ortalama eğitim yılının daha çok yerel GSYİH, nüfus ve hukukun üstünlüğü gibi ülke içi faktörler tarafından şekillendiğini, bunun da Afrika’daki eğitim sistemlerinin daha parçalı bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyduğunu söyledi.

Nüfus artışının yaşam beklentisini hem doğrudan hem de komşu ülkeler üzerinden dolaylı olarak artırdığını ifade eden Kara, hukukun üstünlüğünün sağlık sonuçlarında hem doğrudan hem de güçlü bölgesel dışsallıklar sergilediğini ve bu yönüyle kurumsal kalitenin bölgesel bir kamu malı niteliği taşıdığını vurguladı. Buna karşılık yolsuzluk ve siyasi istikrar değişkenlerinin her iki modelde de istatistiksel olarak anlamlı sonuç vermediğini belirtti.

Prof. Dr. Suat Kara, elde edilen bulguların Afrika’nın kalkınma gündeminde mekansal karşılıklı bağımlılığın dikkate alınması gerektiğini ortaya koyduğunu ifade ederek, Afrika Birliği’nin 2063 Gündemi gibi bölgesel çerçeveler aracılığıyla iş birliğinin güçlendirilmesinin kıta genelinde sürdürülebilir insan kalkınmasına önemli katkı sağlayacağını vurguladı.

(Balıkesir Üniversitesi)